چرا قیمت کنسول ها دیگر ارزان نمی شود؟ نقش AI در گرانی PlayStation و Xbox
تا چند سال پیش، خرید کنسول یک قانون نانوشته داشت: اگر چند سال از عرضه آن صبر میکردید، احتمال زیادی وجود داشت که با قیمت پایینتری همان دستگاه را بخرید. پلیاستیشن ۴، ایکسباکس ۳۶۰ و بسیاری از کنسولهای نسلهای قبل دقیقاً همین مسیر را طی کردند؛ ابتدا با قیمت اولیه وارد بازار شدند و پس از مدتی با کاهش هزینه تولید، ارزانتر شدند.
اما این الگو در نسل فعلی تقریباً از بین رفته است.
امروز نهتنها خبری از کاهش قیمت PlayStation 5 و Xbox Series X|S نیست، بلکه در بسیاری از کشورها قیمت آنها نسبت به زمان عرضه افزایش هم پیدا کرده است. این اتفاق برای بسیاری از گیمرها سؤالبرانگیز است: چرا سختافزاری که چند سال از عمرش میگذرد، بهجای ارزانتر شدن، گرانتر میشود؟
البته افزایش قیمت تنها تغییری نیست که بازار کنسولها تجربه میکند؛ حرکت صنعت به سمت عرضه کاملاً دیجیتالی بازیها نیز یکی دیگر از روندهایی است که آینده این بازار را تغییر داده است.
پاسخ را باید در دنیایی فراتر از صنعت بازی جستوجو کرد؛ جایی که هوش مصنوعی، مراکز داده و رقابت بر سر تراشهها، بازار کنسولهای بازی را نیز تحت تأثیر قرار دادهاند.
زمانی که کنسولها هر سال ارزانتر میشدند
در گذشته، شرکتهایی مانند سونی و مایکروسافت پس از چند سال نسخههای Slim یا بازطراحیشده کنسولهای خود را عرضه میکردند. این مدلها معمولاً با هزینه تولید کمتر ساخته میشدند و به همین دلیل قیمت فروش نیز کاهش پیدا میکرد.
دلیل این روند ساده بود:
تولید تراشهها بهمرور ارزانتر میشد.
حافظه و قطعات الکترونیکی قیمت پایینتری پیدا میکردند.
کارخانهها تجربه بیشتری در تولید انبوه به دست میآوردند.
در نتیجه، کاهش قیمت کنسولها تقریباً به یک انتظار طبیعی برای خریداران تبدیل شده بود.
چه چیزی این روند را تغییر داد؟
همهچیز از چند بحران همزمان آغاز شد.
ابتدا همهگیری کرونا زنجیره تأمین قطعات الکترونیکی را مختل کرد. پس از آن، افزایش هزینه حملونقل، تورم جهانی و محدودیت تولید نیمههادیها باعث شد هزینه ساخت سختافزار افزایش پیدا کند.
اما از سال ۲۰۲۴ به بعد، عامل مهمتری وارد میدان شد:
رشد انفجاری هوش مصنوعی.
هوش مصنوعی چگونه قیمت کنسول را بالا برد؟
وقتی درباره هوش مصنوعی صحبت میکنیم، معمولاً به ابزارهایی مثل ChatGPT یا تولید تصویر فکر میکنیم؛ اما پشت پرده این سرویسها، هزاران سرور عظیم قرار دارد که برای ساخت آنها به حافظههای پرسرعت، تراشههای پیشرفته و تجهیزات مشابه کنسولهای بازی نیاز است.
شرکتهای بزرگ فناوری مانند OpenAI، Anthropic، Microsoft، Google و Meta میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده هوش مصنوعی هزینه کردهاند. همین موضوع باعث شده تقاضا برای حافظههای DRAM و NAND و بسیاری از قطعات سختافزاری بهشدت افزایش پیدا کند.
در نتیجه:
قیمت حافظه افزایش یافت.
هزینه تولید SSDها بیشتر شد.
تولیدکنندگان تراشه ظرفیت خود را به سفارشهای سودآور AI اختصاص دادند.
و در نهایت، تولید کنسول نیز گرانتر شد.
چرا سونی و مایکروسافت قیمتها را کاهش نمیدهند؟
برخلاف تصور بسیاری از کاربران، شرکتهای سازنده کنسول معمولاً از فروش سختافزار سود بسیار زیادی به دست نمیآورند.
مدل اقتصادی آنها بر این اساس است که:
کنسول با حاشیه سود کم (و گاهی حتی با ضرر) فروخته شود.
درآمد اصلی از فروش بازیها، اشتراکها و خدمات آنلاین تأمین شود.
همین تغییر مدلهای درآمدی، در کنار رشد اقتصاد دیجیتال، باعث شکلگیری بازارهای جدیدی در صنعت بازی شده که آن را در تاریخچه بازار خرید و فروش اکانت و آیتم بازیها بررسی کردهایم.
اما وقتی هزینه تولید خود کنسول افزایش پیدا میکند، دیگر امکان کاهش قیمت مانند گذشته وجود ندارد. به همین دلیل سونی و مایکروسافت در سالهای اخیر در چندین بازار قیمت کنسولهای خود را افزایش دادهاند و حتی گزارشها از افزایش دوباره قیمت برخی مدلهای Xbox بهدلیل رشد هزینه حافظه و ذخیرهسازی خبر میدهند.
آیا تعرفهها و شرایط اقتصادی هم تأثیر دارند؟
بله.
هوش مصنوعی تنها عامل نیست.
عواملی مانند:
افزایش تعرفههای واردات،
نوسانات نرخ ارز،
افزایش هزینه حملونقل،
و تورم جهانی
همگی باعث شدهاند قیمت نهایی کنسولها در بسیاری از کشورها افزایش پیدا کند. حتی خود سونی هنگام اعلام افزایش قیمت PS5 به «شرایط اقتصادی جهانی» اشاره کرده بود.
آیا نسل بعدی کنسولها گرانتر خواهند بود؟
بسیاری از تحلیلگران معتقدند پاسخ این سؤال مثبت است.
اگر روند فعلی بازار نیمههادیها و سرمایهگذاری شرکتها روی هوش مصنوعی ادامه پیدا کند، احتمال دارد نسل بعدی کنسولها با قیمت اولیه بالاتری نسبت به نسل فعلی عرضه شوند.
البته هنوز هیچ قیمت رسمی برای PlayStation 6 یا نسل بعدی Xbox اعلام نشده است، اما افزایش هزینه تولید باعث شده کارشناسان احتمال دهند دوران کنسولهای نسبتاً ارزان به پایان خود نزدیک شده باشد.
آیا هوش مصنوعی فقط باعث گرانی شده است؟
جالب است بدانید پاسخ منفی است.
همان فناوری که هزینه تولید سختافزار را افزایش داده، میتواند کیفیت بازیها را نیز بهتر کند.
امروزه بسیاری از استودیوها از AI برای:
ساخت شخصیتهای هوشمندتر،
تولید انیمیشن،
بهینهسازی مراحل،
دوبله و ترجمه،
و حتی کاهش زمان توسعه بازیها
استفاده میکنند.
بنابراین هوش مصنوعی همزمان که فشار اقتصادی بر بازار سختافزار وارد کرده، ابزارهای جدیدی نیز در اختیار صنعت بازی قرار داده است.
آیا باید منتظر کاهش قیمت باشیم؟
اگر تجربه نسلهای گذشته را معیار قرار دهیم، احتمالاً نه.
در گذشته کاهش قیمت کنسول تقریباً قطعی بود؛ اما امروز شرایط بازار فناوری تغییر کرده است.
تقاضای عظیم صنعت هوش مصنوعی برای تراشهها، افزایش هزینه مواد اولیه و فشارهای اقتصادی جهانی باعث شده کاهش قیمت کنسولها دیگر یک اتفاق قابل پیشبینی نباشد.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند اگر کسی قصد خرید کنسول دارد، بهتر است انتظار کاهش چشمگیر قیمت را نداشته باشد؛ زیرا ممکن است در سالهای آینده، حتی با سختافزارهای قدیمیتر نیز چنین کاهشی رخ ندهد.
در بلاگ سابگیم تلاش میکنیم مهمترین تغییرات صنعت بازی، سختافزار و اقتصاد گیم را بهصورت تحلیلی و بهروز پوشش دهیم.