پشت پرده اقتصاد کلش آف کلنز؛ بررسی مدل درآمدی بازی
مقدمه
کمتر بازی موبایلی پیدا میشود که بیشتر از یک دهه در صدر بماند و همچنان میلیونها بازیکن فعال و درآمد چندمیلیارد دلاری داشته باشد.
کلش آف کلنز (Clash of Clans) یکی از همان استثناهاست.
اگر قصد خرید یا فروش اکانت این بازی را دارید، میتوانید آگهیهای خرید و فروش اکانت کلش آف کلنز در سابگیم را نیز مشاهده کنید.
بازیای که در ظاهر رایگان است؛ دانلود میکنی، دهکده میسازی، حمله میکنی و پیشرفت میکنی. اما پشت این ظاهر ساده، یک سیستم اقتصادی بسیار دقیق قرار گرفته که سالهاست توسط توسعهدهندگان، تحلیلگران بازار و حتی پژوهشگران رفتار مصرفکننده بررسی میشود.
سؤال اصلی اینجاست:
کلش آف کلنز دقیقاً چطور پول درمیآورد؟ و آیا این مدل درآمدی فقط یک راه کسب درآمد است یا بخشی از طراحی خود بازی؟
چرا کلش آف کلنز فقط یک بازی نبود؟
وقتی Supercell در سال ۲۰۱۲ کلش آف کلنز را منتشر کرد، بازار بازیهای موبایل هنوز به شکل امروز نبود.
بسیاری از بازیها یا پولی بودند یا تبلیغات مستقیم داشتند.
اما کلش مسیر متفاوتی انتخاب کرد:
رایگان وارد شو؛ اگر خواستی سریعتر پیشرفت کنی، پول بده.
این مدل که بعدها به یکی از رایجترین مدلهای صنعت تبدیل شد، Free-to-Play نام دارد.
اما نکته مهم اینجاست:
در این مدل، هدف فقط فروش آیتم نیست؛ هدف این است که بازیکن برای مدت طولانی در اکوسیستم بازی باقی بماند.
زمان؛ مهمترین ارز کلش آف کلنز
اگر از بازیکنان قدیمی بپرسی ارزشمندترین منبع بازی چیست، خیلیها نمیگویند جم.
میگویند: زمان.
تقریباً تمام ساختار اقتصادی کلش روی همین ایده ساخته شده:
میتوانی صبر کنی…
یا میتوانی پرداخت کنی.
ساخت ساختمانها
ارتقای نیروها
پژوهشها
بازسازی قهرمانها
باز شدن قابلیتهای جدید
همهچیز به زمان وابسته است.
جم (Gems) عملاً ابزاری برای خرید زمان است.
و این یکی از مهمترین تفاوتهای مدل اقتصادی کلش با بسیاری از بازیهای Pay-to-Win محسوب میشود.
کلش چطور بازیکن را به خرج کردن نزدیک میکند؟
اینجا ماجرا جالبتر میشود.
کلش آف کلنز هیچوقت مستقیم نمیگوید «الان خرید کن».
در عوض چند مکانیزم را کنار هم قرار میدهد:
• انتظار کوتاه اما مداوم
• پاداشهای روزانه
• پیشنهادهای زمانمحدود
• ایونتهای مناسبتی
• احساس پیشرفت دائمی
نتیجه چیست؟
بازیکن معمولاً حس نمیکند تحت فشار خرید قرار گرفته.
اما بهمرور زمان، پرداخت به یک گزینه طبیعی تبدیل میشود.
به همین دلیل خیلی از تحلیلگران صنعت گیم، کلش را یکی از موفقترین نمونههای اقتصاد توجه در بازیهای موبایل میدانند؛ مدلی که تلاش میکند زمان و تعامل بازیکن را به درآمد تبدیل کند.
آیا کلش آف کلنز Pay-to-Win است؟
جواب کوتاه:
نه… اما نه کاملاً.
اگر تعریف Pay-to-Win این باشد که بازیکن پولی همیشه برنده است، کلش کاملاً در این دسته قرار نمیگیرد.
چون:
مهارت حمله مهم است.
طراحی دهکده مهم است.
برنامهریزی مهم است.
اما پرداخت یک مزیت واقعی ایجاد میکند:
پیشرفت سریعتر.
البته حتی بدون پرداخت هم میتوان با اولویتبندی درست ارتقاها سرعت پیشرفت را افزایش داد. اگر نمیدانید کدام ساختمانها یا نیروها را زودتر ارتقا دهید، راهنمای ارتقای تاونهال در کلش آف کلنز میتواند کمک زیادی به شما کند.
دسترسی زودتر.
جبران اشتباهها.
و همین باعث شده سالها بحث بین بازیکنان شکل بگیرد.
بازیکنان رایگان معمولاً میگویند:
«میشود بدون پول بازی کرد.»
بازیکنان حرفهای معمولاً میگویند:
«میشود… ولی نه با همان سرعت.»
چرا بیشتر درآمد بازی از همه بازیکنان نمیآید؟
یکی از نکات جالب اقتصاد بازیهای Free-to-Play این است که معمولاً بخش بزرگی از درآمد از درصد کوچکی از کاربران ایجاد میشود.
در صنعت به این کاربران اصطلاحاً Whales گفته میشود.
بازیکنهایی که حاضرند مبالغ زیادی خرج کنند.
تحلیلهای اقتصادی نشان میدهند این ساختار باعث میشود بازی بتواند برای اکثریت رایگان باقی بماند، اما همزمان درآمد بالایی هم تولید کند.
این مدل طرفداران و منتقدان خودش را دارد.
عدهای میگویند:
«کاربر انتخاب میکند.»
عدهای دیگر میگویند:
«طراحی بازی خودش روی انتخاب اثر میگذارد.»
بحث اخلاقی؛ مرز بین انگیزه و فشار کجاست؟
اینجا بحث کمی پیچیدهتر میشود.
تقریباً همه بازیها دوست دارند بازیکن بیشتر برگردد.
اما منتقدان مدلهای Free-to-Play میگویند وقتی طراحی بازی عمداً روی ایجاد انتظار، بازگشت روزانه و خریدهای کوچک حساب میکند، باید درباره مرزهای اخلاقی آن هم صحبت کرد.
مخصوصاً وقتی مخاطب نوجوان یا کمسن باشد.
در سالهای اخیر، بحث شفافیت خریدهای درونبرنامهای و ابزارهای کنترل والدین بیشتر از قبل مطرح شده است.
پس چرا کلش آف کلنز هنوز موفق است؟
شاید چون Supercell تعادل را بهتر از خیلیها حفظ کرده.
پاسخ دقیق این سؤال و اینکه چه عواملی باعث شده کلش آف کلنز بعد از بیش از یک دهه همچنان میلیونها بازیکن فعال داشته باشد، در مقاله «چرا کلش آف کلنز هنوز بعد از این همه سال محبوب مانده است» بررسی شده است.
بازی نه کاملاً Pay-to-Win شده.
نه بازیکن رایگان را حذف کرده.
نه خرید را اجباری کرده.
بلکه سیستمی ساخته که در آن:
زمان، حوصله و پول
سه مسیر متفاوت برای رسیدن به پیشرفت هستند.
و تا امروز، میلیونها بازیکن همچنان حاضرند یکی از این مسیرها را انتخاب کنند.
جمعبندی
کلش آف کلنز یک نمونه مهم از تحول اقتصاد بازیها در دهه اخیر است.
مدلی که نشان داد گاهی ارزشمندترین چیزی که یک بازی میفروشد، نه آیتم و نه قدرت، بلکه زمان بازیکن است.
اگر ترجیح میدهید بهجای صرف ماهها زمان برای ساخت یک دهکده، بازی را از سطح بالاتری شروع کنید، قبل از هر تصمیم پیشنهاد میکنیم راهنمای انتخاب یک اکانت مناسب کلش آف کلنز را مطالعه کنید تا با معیارهای مهم خرید، ارزش واقعی اکانت و نکات امنیتی آشنا شوید.
شاید دلیل ماندگاری واقعی Clash of Clans هم دقیقاً همین باشد:
بازی هنوز بعد از بیش از ده سال، بلد است بازیکن را برگرداند.