پایان دوران دیسک های فیزیکی پلی استیشن؛ آیا آینده بازی ها کاملاً دیجیتال خواهد بود؟
سالها بود که خرید یک بازی جدید برای پلیاستیشن، فقط به دانلود آن از فروشگاه دیجیتالی خلاصه نمیشد. بسیاری از گیمرها هنوز هم لحظه باز کردن قاب آبیرنگ بازی، بیرون آوردن دیسک و قرار دادن آن داخل کنسول را بخشی از تجربه و حس واقعی بازی کردن میدانستند.
اما به نظر میرسد این دوران به پایان خود نزدیک شده است.
Sony Interactive Entertainment بهتازگی اعلام کرده که از ژانویه ۲۰۲۸ دیگر برای بازیهای جدید پلیاستیشن نسخه فیزیکی تولید نخواهد کرد و تمام آثار جدید بهصورت دیجیتالی عرضه میشوند. البته بازیهایی که پیش از این تاریخ منتشر شدهاند یا از قبل برنامه انتشار فیزیکی داشتهاند، همچنان روی دیسک عرضه خواهند شد.
این تصمیم شاید برای بسیاری از بازیکنان قابل پیشبینی بود، اما اهمیت آن فراتر از حذف یک تکه پلاستیک از جعبه بازیهاست؛ اتفاقی که میتواند شیوه مالکیت، خرید و حتی حفظ بازیهای ویدیویی را برای همیشه تغییر دهد.
چرا سونی به سمت عرضه کاملاً دیجیتال حرکت کرده است؟
اگر آمار فروش چند سال اخیر را نگاه کنیم، شاید این تصمیم چندان هم عجیب نباشد.
طبق اطلاعات منتشرشده توسط سونی، حدود ۸۰ درصد فروش بازیهای کامل پلیاستیشن در سال مالی اخیر بهصورت دیجیتالی انجام شده است و سهم نسخههای فیزیکی هر سال کمتر میشود. از نگاه این شرکت، ادامه سرمایهگذاری روی تولید دیسک دیگر توجیه اقتصادی گذشته را ندارد.
البته این تغییر فقط به سونی محدود نیست. طی سالهای اخیر تقریباً تمام صنعت سرگرمی مسیر مشابهی را طی کرده است؛ از موسیقی و فیلم گرفته تا کتابهای الکترونیکی، همهچیز به سمت سرویسهای آنلاین و دانلود دیجیتال حرکت کرده است.
نسخه دیجیتال چه مزایایی دارد؟
اگر از کاربران نسخه دیجیتال باشید، احتمالاً دلایل این تغییر را بهتر درک میکنید.
با خرید دیجیتالی:
دیگر نیازی به تعویض دیسک نیست.
بازی بلافاصله بعد از خرید قابل دانلود است.
امکان پیشدانلود (Preload) قبل از انتشار فراهم میشود.
خطر آسیب دیدن یا گم شدن دیسک وجود ندارد.
تمام کتابخانه بازیها همیشه داخل اکانت شما در دسترس است.
برای ناشران هم مزیتهای قابل توجهی وجود دارد؛ حذف هزینه تولید، بستهبندی، حملونقل و توزیع باعث میشود سود بیشتری از فروش هر نسخه به دست بیاورند.
اما آیا واقعاً چیزی را از دست میدهیم؟
اینجاست که بحث کمی پیچیدهتر میشود.
وقتی یک بازی را روی دیسک میخرید، حداقل یک نسخه فیزیکی از آن در اختیار شما قرار میگیرد؛ نسخهای که میتوانید آن را نگه دارید، بفروشید یا حتی سالها بعد دوباره اجرا کنید.
اما در دنیای دیجیتال، آنچه میخرید در عمل یک مجوز دسترسی (License) است، نه مالکیت کامل بازی.
اگر روزی فروشگاه دیجیتال بسته شود، مجوزها تغییر کنند یا سرورهای یک بازی از دسترس خارج شوند، تجربه شما میتواند کاملاً متفاوت باشد. این موضوع باعث شده بسیاری از بازیکنان و فعالان حوزه حفظ آثار دیجیتال نسبت به آینده بازیهای ویدیویی ابراز نگرانی کنند.
بازار دست دوم بازیها چه میشود؟
یکی از مهمترین پیامدهای حذف نسخههای فیزیکی، بازار خرید و فروش بازیهای دست دوم است.
سالها گیمرها بعد از تمام کردن یک بازی، دیسک آن را میفروختند یا با بازی دیگری معاوضه میکردند. این چرخه باعث میشد هزینه تجربه بازیهای جدید تا حد زیادی کاهش پیدا کند.
اما در مدل کاملاً دیجیتال، چنین امکانی تقریباً از بین میرود؛ زیرا بازی به اکانت کاربر متصل است و انتقال آن به شخص دیگر معمولاً امکانپذیر نیست.
البته این موضوع بیشتر درباره نسخههای دیجیتال صدق میکند و همچنان در بسیاری از بازیهای آنلاین، خرید و فروش اکانت یکی از روشهای رایج برای انتقال ارزش میان بازیکنان است که در راهنمای جامع خرید و فروش اکانت بازی جزئیات آن را بررسی کردهایم.
به همین دلیل بسیاری معتقدند با حذف دیسکها، قدرت قیمتگذاری ناشران نیز بیشتر خواهد شد.
آیا این تصمیم روی کاربران ایرانی تأثیر بیشتری دارد؟
برای کاربران ایرانی، موضوع فقط نوستالژی نیست.
از آنجا که خرید مستقیم از فروشگاههای خارجی همیشه با محدودیتهای پرداخت همراه بوده، نسخههای فیزیکی یا بازار دست دوم در بسیاری از مواقع راهحل سادهتری محسوب میشدند.
در صورت حرکت کامل به سمت عرضه دیجیتال، وابستگی کاربران به گیفتکارتها و فروشگاههای واسطه بیش از گذشته خواهد شد و احتمالاً نقش این بازارها پررنگتر میشود.
آیا دیسکهای بازی واقعاً از بین میروند؟
حداقل فعلاً که چنین چیزی را نمیبینیم.
تصمیم سونی فقط شامل بازیهای جدیدی است که از ژانویه ۲۰۲۸ منتشر میشوند. تمام بازیهایی که قبل از این تاریخ روی دیسک عرضه شدهاند، همچنان قابل خرید خواهند بود و حتی سونی بعداً توضیح داد که تولید مجدد همین نسخههای قدیمی در صورت نیاز ادامه پیدا میکند.
بنابراین اگر مجموعهای از بازیهای فیزیکی پلیاستیشن دارید، فعلاً جای نگرانی برای آنها وجود ندارد.
آیا آینده صنعت بازی کاملاً دیجیتال خواهد بود؟
احتمال زیادی وجود دارد که پاسخ این سؤال مثبت باشد.
رشد اینترنت پرسرعت، افزایش ظرفیت حافظه کنسولها، سرویسهای اشتراکی و استقبال کاربران از خرید آنلاین، همگی نشان میدهند که صنعت بازی به سمت آیندهای کاملاً دیجیتال حرکت میکند.
اگر روند انتشار بازیهای جدید را دنبال میکنید، میتوانید فهرست کامل بازیهای پشتیبانیشده در سابگیم را هم مشاهده کنید.
با این حال، حذف نسخههای فیزیکی فقط یک تغییر در شیوه عرضه نیست؛ بلکه تغییری در مفهوم مالکیت بازیهاست. شاید نسل جدید گیمرها با این مدل کاملاً راحت باشند، اما برای بسیاری از بازیکنان قدیمی، دیسکهای پلیاستیشن چیزی فراتر از یک وسیله ذخیرهسازی بودند؛ بخشی از خاطرات و هویت دنیای بازی.
و شاید به همین دلیل باشد که خبر پایان تولید دیسکهای فیزیکی، بیش از آنکه یک تصمیم تجاری باشد، برای بسیاری از گیمرها پایان یک دوران محسوب میشود.